Məqsəd NUR
Ürəyinnən tikan çıxmayan
(Küləkli şəhərin sirlərindən)
Copyright
- Məqsəd NUR, 1995
Bu mətni müəllif hüquqları
sahibinin razılığı olmadan kommersiya məqsədi
ilə istifadə etmək icazə verilmir.
1.
...Bu şəhərdə küləyi başından aşan küçələr var.
Bir də görürsən bulud gəlir, toparlanıb bir iş görmək istərkən küləklər onu şəhərin bu tayına-o tayına qovur: axırı ya dənizin üstünə atır, ya küşkürləyib özgə bir yerə aparır. Şəhərin bir yerində leysan gedir, bir də görürsən Küləkli Küçənin başı üstünə gün döyür, ya tərsinə, yel vurur, yengələr oynuyur...
Evlərin ucuzu o
küçələrdə kirayə verilir. Özgə yerim qalmırdı: qısınmaqçün burda qədərincə yarıqaranlıq zirzəmilər tapardım. Əyalətdən bezikib paytaxta yellənəndə yarıyoldaca qorxacaqlığım içimi üzmüşdü: bilməzdim, Günəşin qarpız-yemişi şirinlətdiyi doğma yerlərdən sonra rütubətli zirzəmidə bu qədər dözə bilim. Baş girlətməyə qalsa, burda da maraqlı zadlar tapılar. Gəl ki,
bu şəhərin davranış yontalamağı qəfil sillə kimidi, vurnuxub dursan, tapdağa dönərsən, gərək qaçıb qurtulasan.
...Kirayə tutduğum zirzəmi rütubətli və yarıqaranlığıydı; ora qısınmağımın bir səbəbi yal dalında olmağıdı: o
yalı aşdınmı, şəhər yox olur. Şəhərin ağırlığından gizlənə bilirsən, həm də əlinnən qaçdığın qarışığın bircə aşırımında olursan; kefin gəldi, təzədən atıl şəhərin ağuşuna və hər şeyi təzədən çözələməyə çalış...
2.
...İndiyəcən Ziba xalanın hərəkətlərinə göz qoymağımı da, söhbətlərinə qulaq verməyimi də avaraçılıqdan güdümlü olmağımnan bağlıyıram; belə baxanda hər işdən xəbərli olmaq istəməzdim. Söz-söhbət deyilənin dalınca düşmürsən, ayılanda baxırsan ki,
bir axarın içindəsən...
Ziba qarının (ona qarı deməzdim) söhbətlərinə sifətimin ən xırda cizgiləriynən diqqət kəsilməyim arvada əməllicə qıcığ verirdi. Üzümdə danışdığından nə qandığımı axtarırdı. Baxışlarımız toqquşanda var gücümü yığıb ona inandığımı qandırırdım. Başımı aşağı-yuxarı yırğalıyır, çox vaxt da sözünün canına varmadan fərziyyələrini birbaşa təsdiqləyirdim. Söhbətləri can sıxmırdı; məni halbahal eliyən arvadın sifətinə çökmüş bic təbəssümüydü. Belə adamlar var axı: şeytandan da danışsa, elə bilərsən, açıqca kiməsə-nəyəsə gülməyindədi. Bu,
şeytandan-zaddan danışmır; dolayısıynan çərxi-fələyin əməlinə söz vurur və ötən illərin xatirələrini vərəqləyirdi. Durduğun yerdə, məzəkeş bir gülüşü vardı, adamın qafaaltını kirişkəliyə salırdı. Belə çıxırdı ki, aclıq və səfalət olan zamanlarda da adamlar təkbir qarın çörək dərdinnən savay da işlərə baş qoşublar: məsəlçün, kef tutub şelləniblər... Ziba xala da az aşın duzu olmuyub; diringisinnən, ger-geyiminnən qalmazmış. O,
bütün qocalarsayaq müharibənin qara günlərindən danışmırdı. Əksinə, tam əksinə, bacardıqca illərdən qalan xoflu söhbətlərin rəngini açırdı. Və bu zaman özcə cavanlığına dayanırdı, başqa xatırlamalar onunçün köməkçiydi... Arabir nəfəsi təngiyir, hələ başıçəkənlərin olub-qalanını ortaya tökməyə qısırğalanırdı; ürəyində bir tikan buruxlanırdı elə bil...
Ziba xala əyalətdən gəlib. Lap düzü, döyülə-döyülə qaçırılıb. Kiminsə pisini istəməzdi, onun əlləşməyi özüynəniydi. Söz gəzdirməzdi. Amma üzüsözlüydü. Deyirdim, onun ürəyindən heç vaxt tikan çıxmayacaq. Güman ki,
lap yaxın günlərdə qübardan dözümsüzləyib ərinin yanına yollanacaq. Kişinin cənnətməkan olduğuna və özünün də ora yollanacağına əminiydi. Bircə müşkül var:
Ziba xala özü danışırdı ki, Cənnətdə, əstafürüllah, ərnən arvad görüşə bilmir; hər ikisini zina mələklər bölüşdürüb sevişdirirlər: kişilər yad arvadlara, arvadlar da yad kişilərə pay-pürüş olunur!
- Ona görə də gərəkdür Begbala məni o ğartə dögsin ki, istisi canımnan çıxmasun.
Kişinin sağlığında Ziba xala bu sicilləməni eynən hər söhbətin sonunda təkrarlayırdı...
Namaz qılmamışdı, ilahiyyətdən bildiklərini də “cənnətməkan olmuş”dan eşidərdi. Sağlığında Kişinin söhbətlərinə dinməzcə qulaq asır, bitdimi, tumanının uclarını əlinə yığışdırıb döşəkdən qalxırdı və nəsə bir söz atırdı ortalığa. Əslində, nazlanırdı, yarınırdı Kişiyə, amma elə çıxırdı ki, donquldanır. Elə donquldanırdı ki, nazlanmaqmı, şitənməkmi güddüyü seçilmirdi. Anlaşılırdı ki,
kişini ələ salmaq, bəlkə də zar-zarafat qatıb şəriət qaydalarına şəkk gətirmək, ya söhbətə yarımaq niyyətindədi. Hər dəfə də bunun üstündə budarlanırdı...
Kişi kirayənişinlərnən çox danışanda Ziba xalanı qısqanclıq tuturdu: lap söhbətdaşlar kim olsun, fərq eləməz. Bəybala kişi axırayaxın qarısının Tanrı yoluna qayıdacağına və ağzıdualı